Okeanın dibindəki sərvət uğrunda mübarizə: Dərin dəniz mədənçiliyi nə ilə nəticələnə bilər ?
Avantaj.media-nın araşdırmasına görə, dünya ölkələrinin texnologiya və enerji sahəsində artan mineral tələbatı okeanların dərinliklərində yerləşən təbii sərvətlərə marağı artırıb. Dəniz dibindəki bəzi ərazilərdə manqan, kobalt, nikel və digər qiymətli mineralların ehtiyatları mövcuddur. Bu resurslar gələcəkdə batareyaların və müxtəlif texnoloji avadanlıqların istehsalında istifadə oluna bilər.
Dərin dəniz mədənçiliyi okean dibindən mineral ehtiyatların xüsusi texniki qurğular vasitəsilə çıxarılması prosesidir. Bu fəaliyyət adi mədənçilikdən fərqlənir. Çünki söhbət günəş işığının çatmadığı, təzyiqin son dərəcə yüksək olduğu və canlıların xüsusi ekosistem formalaşdırdığı ərazilərdən gedir.
Əsas narahatlıq bu prosesin dəniz həyatına mümkün təsirləri ilə bağlıdır. Dəniz dibinin qazılması nəticəsində canlıların yaşayış mühiti dağıla, suya çöküntü buludları yayıla və bəzi maddələr ekosistemə qarışa bilər. Bu dəyişikliklər xüsusilə dərinliklərdə yaşayan və çox yavaş inkişaf edən növlər üçün ciddi təhlükə yarada bilər.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinin Elmi Məsləhət Şurası 2025-ci ildə yayımladığı materialda dərin dəniz mədənçiliyinin biomüxtəlifliyə zərər vurmaq, dəniz ekosistemlərini pozmaq və uzunmüddətli ekoloji nəticələr yaratmaq potensialına diqqət çəkib.
Burada əsas ziddiyyət ondan ibarətdir ki, yaşıl enerji texnologiyalarının inkişafı üçün tələb olunan mineralların əldə edilməsi özü də təbiətə zərər verə bilər. Buna görə də iqtisadi maraqlarla ekoloji təhlükəsizlik arasında tarazlığın qorunması mühüm məsələdir.
Okeanların dərinlikləri hələ də tam öyrənilməyib. Bu ərazilərdə mədən fəaliyyətinin genişlənməsi elmi araşdırmalar və ekoloji risklərin qiymətləndirilməsi aparılmadan həyata keçirilərsə, gələcək nəsillər üçün bərpası çətin olan nəticələr yarana bilər.
