Dünyada elə bir mağara var ki, içərisində öz hava sistemi yaranır – bu necə mümkündür ?
Təbiətin ən heyrətamiz möcüzələrindən biri olan bəzi mağaralar öz daxilində xüsusi hava sistemi yarada bilir. Bu mağaralarda temperatur, hava axınları və rütubət adi mağaralardan fərqli şəkildə dəyişir. Alimlər bu hadisəni mağaranın quruluşu və təbii fiziki proseslərlə izah edirlər.
“Avantaj.media”nın araşdırmasına görə, belə mağaralarda hava hərəkəti əsasən temperatur fərqindən yaranır. Mağaranın içindəki hava ilə çöldəki havanın temperaturu fərqli olduqda təzyiq dəyişir və nəticədə təbii hava axını meydana gəlir. Bəzi böyük mağaralarda bu proses o qədər güclü olur ki, sanki onların öz “iqlim sistemi” formalaşır.
Məsələn, dünyanın ən məşhur mağaralarından biri olan Son Doong Cave daxilində öz hava şəraiti müşahidə olunur. Mağaranın nəhəng ölçüləri, yeraltı çayları və xüsusi quruluşu burada dumanın yaranmasına, külək axınlarının formalaşmasına və fərqli mikroiqlimin meydana çıxmasına səbəb olur.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi mağaralarda temperatur ilboyu demək olar ki, sabit qalır. Bu xüsusiyyət qədim dövrlərdə insanların sığınacaq kimi mağaralardan istifadə etməsinin əsas səbəblərindən biri olub. Eyni zamanda mağaralarda yaşayan bəzi canlı növləri məhz bu sabit mühitə uyğunlaşıb.
Alimlər üçün belə mağaralar təkcə təbiət möcüzəsi deyil, həm də Yer kürəsinin keçmişini öyrənmək üçün mühüm araşdırma mənbəyidir. Mağaraların divarlarında və süxurlarında milyon illər ərzində formalaşan izlər iqlim dəyişiklikləri və planetin tarixi haqqında məlumat verir.
Beləliklə, bəzi mağaraların “öz hava sisteminə” sahib olması təbiətin mürəkkəb və heyranedici mexanizmlərindən biridir.
Nazim Xeyrxəbərli
