Saçın ucunu niyə hörməzlər ? Türk el adətinə görə səbəbi Bəxt bağlana bilər
Saç hörmək qədim türk ellərində həm gözəllik, həm də nizamın rəmzi sayılırdı. Qızlar saçlarını hörər, hörük isə bəzən qismət, bəzən də ailə nizamının nişanəsi kimi görülərdi. Ancaq el arasında diqqət edilən bir adət var: hörük çox vaxt saçın tam ucuna qədər aparılmaz, bir az sərbəst buraxılardı. Bəs bunun hikməti nədir?
El ustalarının və yaşlı nənələrin söylədiyinə görə, saçın ucunu tam sıx hörmək “saçın canını sıxmaq” sayılırdı. Xüsusilə nazik telli saçlarda bu, ucların tez sınmasına, saçın zəifləməsinə gətirib çıxarardı. Ona görə də qədim adətdə saçın son bir neçə barmaqlıq hissəsi sərbəst buraxılar, sonra bağlanardı ki, saç “nəfəs alsın”.
Türk folklorunda saç həm də insanın gücü və bərəkəti ilə əlaqələndirilirdi. Deyərdilər ki, saç çox sıxılıb boğulsa, insanın enerjisi də azalır. Bu səbəbdən hörüyün ucu tam bağlanmaz, saçın axarı təbii qalardı. Bu həm də gözəllik nişanəsi sayılırdı — sərbəst buraxılan uclar hörüyə daha zərif bir görünüş verərdi.
Bununla yanaşı, el arasında belə bir inanc da vardı ki, saçın ucu açıq qalanda “pis göz” tam tutmaz. Yəni saçın sərbəst axması insanı nəzərdən qoruyan bir işarə kimi qəbul edilirdi.
Avantaj.medianın apardığı araşdırmaya görə, bu cür ənənəvi baxışların bir hissəsi həm də saçın sağlamlığı ilə bağlı praktik müşahidələrə dayanır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, saçın uclarının həddindən artıq sıxılması və dartılması onların daha tez zədələnməsinə səbəb ola bilər.
Lakin hər işin öz yeri var. At belində yol gedəndə, toyda və ya ağır iş zamanı saçın dağılmaması üçün hörük sonadək hörülərdi. Bu, həm rahatlıq, həm də nizam üçün vacib sayılırdı.
Yaşlılar deyərdi ki, saçın gözəlliyi təkcə hörükdə deyil, ona göstərilən qayğıdadır. Saçın uclarını kəsmək, təbii yağlarla qorumaq və onu çox sıxmamaq qədimdən bu günə qədər gələn bir adətdir.
Nəticədə, saçın ucunu tam hörməmək nə qadağa, nə də məcburi qaydadır. Bu, türk el adətində həm saçın sağlamlığına hörmət, həm də təbiiliyə verilən dəyərin bir nişanəsidir.
Humay Cəfərova
