Yağışdan sonra torpaqdan gələn xoş qoxunun sirri nədir? – Avantaj.media araşdırdı
Yağış yağdıqdan sonra havada hiss olunan və bir çox insanın xoşladığı torpaq qoxusu hər kəsə tanışdır. Bəs bu qoxunun haradan yarandığını və niyə insanlara bu qədər xoş təsir bağışladığını heç düşünmüsünüzmü? Avantaj.media-nın apardığı araşdırma göstərir ki, bu qoxunun elmi izahı var.
Mütəxəssislərin məlumatına görə, yağışdan sonra hiss edilən bu xüsusi qoxu elmi ədəbiyyatda “petrikor” adlanır. Bu termin ilk dəfə 1960-cı illərdə alimlər tərəfindən istifadə olunub və yağışın quru torpaqla təmasından sonra yaranan qoxunu ifadə edir.
Araşdırmaya əsasən, torpaqda yaşayan bəzi bakteriyalar fəaliyyətləri nəticəsində geosmin adlı maddə ifraz edirlər. Quraq havalarda bu maddə torpaqda qalır, yağış damcıları torpağa düşdükdə isə geosmin havaya qalxaraq insanların hiss etdiyi xarakterik qoxunu yaradır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, insan burnu geosmin maddəsinə qarşı olduqca həssasdır. Hətta çox kiçik miqdarda belə bu maddəni hiss etmək mümkündür. Bu səbəbdən yağışdan sonra yaranan torpaq qoxusu dərhal diqqəti cəlb edir.
Araşdırmada qeyd olunur ki, qoxunun yaranmasında bitkilərin ifraz etdiyi bəzi yağlar da rol oynayır. Uzun müddət quru qalan torpaq və bitkilər müxtəlif üzvi maddələr toplayır. Yağış yağdıqda həmin maddələr havaya qarışaraq petrikor qoxusunun daha da güclənməsinə səbəb olur.
Psixoloqlar isə bildirirlər ki, bu qoxunun insanlara xoş təsir göstərməsinin səbəblərindən biri onun təbiət, təmizlik və yenilənmə hissi ilə əlaqələndirilməsidir. Bir çox insan yağışdan sonrakı qoxunu uşaqlıq xatirələri və sakitlik hissi ilə əlaqələndirdiyindən bu qoxu onlarda müsbət emosiyalar yaradır.
Avantaj.media-nın araşdırmasının nəticəsinə görə, yağışdan sonra torpaqdan gələn xoş qoxu təsadüfi deyil. Bu qoxu torpaqda yaşayan mikroorqanizmlərin yaratdığı geosmin maddəsi və bitkilərdən ayrılan təbii yağların birgə təsiri nəticəsində yaranır. Məhz buna görə yağışdan sonrakı hava bir çox insan üçün xüsusi və unudulmaz hiss olunur.
