Yuxuda qəfil yıxılırmış kimi hiss etmək niyə baş verir ?
Yuxuya gedərkən qəfil hündürlükdən boşluğa düşmə, pilləkəndən büdrəmə və ya yüksəklikdən yıxılma hissiyatı ilə diksinərək, ürəkdöyüntüsü ilə oyanmaq demək olar ki, hər bir insanın həyatında ən azı bir neçə dəfə təcrübə etdiyi maraqlı hallardandır. Zaman keçdikcə bu cür ani əzələ yığılmaları və qorxu hissi insanlarda sağlamlıqla, xüsusilə də sinir sistemi ilə bağlı müəyyən narahatlıqlar yaratsa da, reallıqda bu, təhlükəli bir xəstəlik göstəricisi deyil. Elm dünyasında “hipnik səyrimə” (hipnagogik seyrək) adlanan bu fenomen, bədənin oyanıqlıq vəziyyətindən dərin yuxu fazasına keçidi zamanı mərkəzi sinir sistemində baş verən təbii və zərərsiz fizioloji prosesdir. Gün ərzində toplanan fiziki və zehni yorğunluq, gərginlik və beyinlə əzələlər arasındakı siqnal uyğunsuzluğu bu hissin ortaya çıxmasında əsas rol oynayır.
“Avantaj.media”nın araşdırmasına görə, neyroloqlar və yuxu mütəxəssisləri bildirirlər ki, yuxuya gedərkən yıxılma hissiyatının yaşanması psixoloji və fizioloji baxımdan tamamilə normal və gözlənilən bir haldır. Bədən rahatlaşarkən nəbz, qan təzyiqi və tənəffüs yavaşlayır, beyin isə bu ani əzələ boşalmasını bəzən “müvazinətin itməsi” və ya “həyati təhlükə” kimi yanlış təhlil edərək bədənə qoruyucu refleks olaraq ani yığılma siqnalı göndərir. Yüksək emosional stres, həddindən artıq kofein və ya spirtli içki qəbulu, gec saatlarda edilən ağır məşqlər və düzənsiz yuxu rejimi bu halın tez-tez təkrarlanmasına gətirib çıxarır. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu hiss orqanizmin sinir sistemindəki ani kiçik gecikmələrdən və təkamül prosesindən gələn qorunma instinktindən qaynaqlanır və ümumi sağlamlıq üçün heç bir təhlükə törətmir.
Yuxu keyfiyyətini artırmaq, bədənin dincəlməsini təmin etmək və bu cür narahatedici diksinmələrin tezliyini azaltmaq üçün mütəxəssislər kompleks addımlar atmağı tövsiyə edirlər. İlk növbədə, yatmazdan ən azı iki saat əvvəl ağır fiziki hərəkətlərdən, stimullaşdırıcı içkilərdən və rəqəmsal ekranların mavi işığından uzaq durmaq sinir sisteminin sakitləşməsinə şərait yaradır. Bununla yanaşı, gün ərzində stres səviyyəsini tənzimləmək, sabit yuxu qrafikinə riayət etmək, yatmazdan öncə ilıq duş və ya nəfəs hərəkətləri kimi rahatladıcı vərdişlərə üstünlük vermək yuxuya keçid prosesini hamarlaşdırmağın ən effektiv yoludur.
Mələk Nəsirli
