Yay aylarında temperatur yüksəldikcə bir çox insan özünü adi günlərlə müqayisədə daha halsız, yorğun və enerjisiz hiss edir. Hətta kifayət qədər yatmış və fiziki cəhətdən aktiv olmayan insanlar belə isti havalarda tez yorulduqlarını deyirlər. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bunun arxasında orqanizmdə baş verən bir sıra fizioloji dəyişikliklər dayanır.
“Avantaj.media”nın araşdırmasına görə, insan bədəni normal temperaturunu qorumaq üçün isti havalarda daha çox enerji sərf edir. Orqanizm həddindən artıq isinməmək üçün tərləmə mexanizmini işə salır, qan damarları genişlənir və qan dövranı dəyişir. Bu proseslər ürəyin daha intensiv işləməsinə səbəb olur və nəticədə bədən daha tez yorulur. Bundan əlavə, tərləmə ilə birlikdə bədəndən su və elektrolitlər də itirilir. Maye çatışmazlığı, yəni susuzlaşma isə baş ağrısı, diqqətin zəifləməsi, əzələ gücsüzlüyü və ümumi halsızlıq kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilər. Hətta yüngül susuzlaşma belə insanın fiziki və zehni fəaliyyətinə mənfi təsir edir. Alimlər bildirirlər ki, yüksək temperatur yuxunun keyfiyyətini də azalda bilər. Gecələr otağın isti olması dərin yuxu mərhələsinə keçməyi çətinləşdirir. Nəticədə insan səhər oyandıqda kifayət qədər dincəlmiş hiss etmir və gün ərzində yorğunluq daha qabarıq olur. İsti hava həmçinin beynin fəaliyyətinə də təsirsiz ötüşmür. Araşdırmalar göstərir ki, yüksək temperatur diqqət, yaddaş və qərarvermə qabiliyyətini zəiflədə bilər. Buna görə də insanlar isti günlərdə həm fiziki, həm də zehni işlər zamanı daha tez tükənirlər. Mütəxəssislər isti havalarda kifayət qədər su qəbul etməyi, günün ən isti saatlarında ağır fiziki fəaliyyətdən çəkinməyi, yüngül geyimlər seçməyi və sərin mühitdə dincəlməyi tövsiyə edirlər. Xüsusilə yaşlılar, uşaqlar və xroniki xəstəliyi olan şəxslər yüksək temperaturun təsirlərinə qarşı daha həssas olduqları üçün ehtiyatlı olmalıdırlar.
İsti havalarda hiss etdiyimiz yorğunluq sadəcə subyektiv hiss deyil, orqanizmin yüksək temperaturla mübarizə aparmasının təbii nəticəsidir. Bədənə kifayət qədər maye vermək, düzgün istirahət etmək və günəşin ən kəskin olduğu saatlarda özünü qorumaq həm sağlamlığı, həm də gündəlik enerjini qorumağın əsas şərtlərindən biridir.
Nazim Xeyrxəbərli
