Müasir dövrdə insanların həyatı yalnız real dünyada deyil, həm də rəqəmsal mühitdə davam edir. Sosial şəbəkələrdə paylaşdığımız şəkillər, videolar, yazışmalar və şəxsi məlumatlar illərlə internetdə qalır. Bəs insan vəfat etdikdən sonra onun sosial şəbəkə hesablarına nə baş verir?
Avantaj.media bu maraqlı və çoxlarının düşünmədiyi mövzunu araşdırıb.
Mütəxəssislərin fikrincə, insanın ölümündən sonra geridə qalan rəqəmsal məlumatlar “rəqəmsal miras” adlanır. Son illərdə bu anlayış texnologiya şirkətləri və hüquqşünaslar arasında geniş müzakirə olunan mövzulardan birinə çevrilib.
Araşdırmalara görə, dünyada hər il milyonlarla insan vəfat etsə də, onların sosial şəbəkə hesabları fəaliyyətini dayandırmır. Nəticədə internetdə sahibləri artıq həyatda olmayan milyonlarla profil mövcud olur.
Bəzi platformalar istifadəçilərin ölümündən sonra hesabların taleyi ilə bağlı xüsusi qaydalar tətbiq edir. Məsələn, ailə üzvləri ölüm haqqında sənədi təqdim etməklə hesabın silinməsini və ya xatirə statusuna keçirilməsini tələb edə bilirlər. Bu halda hesab aktiv istifadəçi hesabı kimi görünmür, lakin paylaşılmış foto və məlumatlar yaxınları üçün xatirə olaraq qalır.
Maraqlıdır ki, bəzi texnologiya ekspertləri gələcəkdə dünyada yaşayan insanlardan daha çox vəfat etmiş şəxslərə məxsus sosial şəbəkə hesablarının ola biləcəyini istisna etmirlər. Çünki hər gün yeni hesablar yaradıldığı kimi, köhnə hesabların böyük hissəsi də internetdə qalmağa davam edir.
Psixoloqlar hesab edirlər ki, vəfat etmiş insanların sosial media səhifələri yaxınları üçün emosional baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bir çox insan itirdiyi yaxınlarının fotolarına baxmaq, paylaşımlarını oxumaq və onların xatirəsini yaşatmaq üçün həmin hesabları silmək istəmir.
Digər tərəfdən, kibertəhlükəsizlik mütəxəssisləri xəbərdarlıq edirlər ki, istifadə olunmayan hesablar müəyyən risklər də yarada bilər. Hesabların qorunmaması şəxsi məlumatların üçüncü şəxslərin əlinə keçməsi ehtimalını artırır.
Məhz buna görə də son illərdə “rəqəmsal vəsiyyət” anlayışı formalaşıb. Bir sıra ölkələrdə insanlar həyatda ikən sosial şəbəkə hesabları, elektron poçt ünvanları və digər rəqəmsal məlumatlarının gələcək taleyi ilə bağlı göstərişlər verməyə başlayıblar.
Texnologiyanın həyatımızdakı rolu artdıqca, ölüm anlayışı da yeni bir ölçü qazanır. İnsan həyatdan köçsə də, onun internetdə qoyduğu izlər uzun illər yaşayır. Bu isə rəqəmsal dövrdə ölüm və xatirə anlayışlarına tamamilə fərqli məna qazandırır.
