Nərdivanın tarixi : İnsanlığın yüksəlişinə yol açan ixtira
Nərdivan gündəlik həyatda ən çox istifadə olunan vasitələrdən biri olsa da, onun tarixi minilliklər əvvələ gedib çıxır. İnsanlar hündür ağaclara çıxmaq, mağaralara daxil olmaq və tikililər inşa etmək üçün ilk nərdivanlardan hələ qədim dövrlərdə istifadə ediblər. Sadə görünüşünə baxmayaraq, nərdivan memarlığın, tikintinin və gündəlik həyatın inkişafında mühüm rol oynayıb.
“Avantaj.media”nın araşdırmasına görə, arxeoloqlar ən qədim nərdivan nümunələrinin təxminən 10 min il əvvələ aid ola biləcəyini bildirirlər. İlk nərdivanlar əsasən ağac budaqlarından və kəndirlərdən hazırlanırdı. Qədim Misirdə piramidaların və böyük tikililərin inşasında taxta nərdivanlardan istifadə edildiyi güman edilir. Sonralar yunanlar və romalılar daş pilləkənlər və daha möhkəm taxta nərdivanlar hazırlayaraq onların istifadəsini genişləndirdilər.
Orta əsrlərdə qalaların və kilsələrin tikintisi ilə nərdivanların forması daha da təkmilləşdi. Bu dövrdə spiral pilləkənlər geniş yayılmağa başladı. Belə pilləkənlər həm az yer tuturdu, həm də müdafiə məqsədi daşıyırdı. Sənaye inqilabı dövründə isə metalın emalı inkişaf etdikcə dəmir və polad nərdivanlar istehsal olunmağa başladı. XX əsrdə alüminium və fiberglas kimi yüngül materialların istifadəsi sayəsində nərdivanlar daha təhlükəsiz və daşınması asan oldu.
Bu gün nərdivanlar tikinti, xilasetmə, elektrik işləri, kənd təsərrüfatı və məişətdə əvəzolunmaz vasitələrdən biridir. Müasir modellər sürüşməyə qarşı dayaqlar, qatlanan mexanizmlər və təhlükəsizlik sistemləri ilə təchiz edilir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, minilliklər əvvəl yaranmasına baxmayaraq, nərdivan hələ də insanların gündəlik həyatında ən faydalı və vacib ixtiralardan biri olaraq qalır.
Nazim Xeyrxəbərli
