İlbizlər haqqında bilmədikləriniz: Yavaş hərəkət edən bu canlıların inanılmaz xüsusiyyətləri
Onları bağlarda, meşələrdə və yağışdan sonra nəm torpaqlarda görmək mümkündür. Yavaş hərəkət etmələri səbəbindən çox vaxt diqqətdən kənarda qalan ilbizlər əslində olduqca maraqlı xüsusiyyətlərə malik canlılardır. Avantaj.medianın araşdırmasına əsasən, ilbizlərin bədən quruluşu və yaşamaq qabiliyyəti onların təbiətdə mühüm rol oynamasına imkan verir.
İlbizlərin qabığı nə üçün lazımdır?
İlbizin ən diqqətçəkən xüsusiyyəti spiral formalı qabığıdır. Qabıq əsasən kalsium karbonatdan ibarətdir və ilbizin yumşaq bədənini qoruyur.
Təhlükə zamanı ilbiz bədəninin böyük hissəsini qabığının içərisinə çəkə bilər. Qabıq həmçinin qurumaqdan qorunmağa kömək edir.
İlbizlər həqiqətən çox yavaş hərəkət edir?
Bəli. İlbizlər ən yavaş hərəkət edən quru heyvanları arasında tanınır. Onlar əzələli ayaqlarının dalğavari hərəkəti ilə irəliləyirlər.
Hərəkət zamanı bədənlərinin altında seliyə bənzər maddə ifraz olunur. Bu maddə onların səth üzərində sürüşməsinə kömək edir və bədənlərini zədələnmədən qoruyur.
İlbizin neçə gözü var?
İlbizin gözləri baş hissəsində yerləşən uzun tentakulların ucunda olur. Bir çox quru ilbizində iki əsas göz tentakulların ucunda yerləşir.
Lakin onların görmə qabiliyyəti insanlardakı qədər inkişaf etmiş deyil. Ətraf mühiti müəyyənləşdirmək üçün toxunma və qoxu kimi digər hisslərdən də istifadə edirlər.
İlbizlərin dişləri varmı?
İlbizlər haqqında ən təəccüblü faktlardan biri onların dişə bənzər strukturlara malik olmasıdır.
Bir çox ilbiz növündə radula adlanan lentşəkilli orqan var. Bu orqanın üzərində çoxlu sayda xırda dişəbənzər çıxıntılar yerləşir. İlbiz raduladan qidanı səthdən qoparmaq və xırdalamaq üçün istifadə edir.
Nə ilə qidalanırlar?
Bir çox quru ilbizi əsasən bitkilər, yarpaqlar, yosunlar və müxtəlif üzvi maddələrlə qidalanır. Lakin bütün ilbizlərin qidası eyni deyil.
Bəzi növlər digər kiçik canlılarla və ya çürüyən üzvi maddələrlə də qidalana bilər. Buna görə ilbizlərin ekosistemdəki rolu növündən asılı olaraq dəyişir.
Yağışdan sonra niyə daha çox görünürlər?
İlbizlər nəm mühiti sevirlər. Quru hava onların bədənindən su itirməsinə səbəb ola bilər. Buna görə xüsusilə yağışdan sonra, hava rütubətli olduqda daha aktiv olurlar.
Gecə saatlarında da ilbizlərə daha çox rast gəlmək mümkündür.
İlbizlər qışda necə yaşayır?
Bəzi ilbiz növləri soyuq aylarda hərəkətlərini azaldaraq uzun müddət fəaliyyətsiz qala bilirlər. Bəzi quru ilbizləri qabıqlarının girişini selik və digər maddələrlə qismən bağlayaraq su itkisini və soyuğun təsirini azaltmağa çalışır.
Bu, onların əlverişsiz hava şəraitindən qorunmasına kömək edən təbii uyğunlaşmalardan biridir.
Təbiətdə ilbizlərin rolu nədir?
İlbizlər ekosistemin bir hissəsidir. Onlar bitki materiallarının parçalanmasına, qida maddələrinin torpağa qaytarılmasına və müxtəlif heyvanlar üçün qida mənbəyi olmağa kömək edə bilirlər.
Quşlar, qurbağalar, bəzi məməlilər və digər canlılar ilbizlərlə qidalana bilər.
Yavaş hərəkət etmələri ilbizlərin maraqsız canlılar olduğu anlamına gəlmir. Onların qoruyucu qabığı, selik ifraz edən ayaqları, radulaları və ətraf mühitə uyğunlaşma qabiliyyətləri olduqca mürəkkəb bioloji xüsusiyyətlərdir.
Kiçik və yavaş görünən ilbizlər əslində təbiətin ən maraqlı canlılarından biridir. Onların həyatda qalmaq üçün inkişaf etdirdiyi xüsusiyyətlər isə təbiətdə hər canlının özünəməxsus rolunun olduğunu bir daha göstərir.
Humay Cəfərova
