Kirpilər haqqında bilmədikləriniz: Tikanlarının arxasında gizlənən maraqlı həyat
Kiçik ölçüsü və bədənini örtən tikanları ilə kirpilər heyvanlar aləmində ən asan tanınan canlılardan biridir. Təhlükə hiss etdikdə top formasına bürünməsi isə onu digər məməlilərdən fərqləndirən ən maraqlı xüsusiyyətlərdəndir. Avantaj.medianın araşdırmasına əsasən, kirpilərin həyat tərzi, qidalanması və müdafiə mexanizmi düşündüyümüzdən daha maraqlıdır.
Kirpinin tikanları əslində nədir?
Kirpinin bədənindəki tikanlar adi tüklər deyil. Onlar əsasən keratindən ibarət olan dəyişmiş tüklərdir. Keratin insan saçında və dırnaqlarında da olan zülaldır.
Kirpi təhlükə hiss etdikdə xüsusi əzələlərinin köməyi ilə bədənini yığaraq top formasına gəlir. Bu zaman tikanları xaricə doğru yönəlir və yırtıcı üçün onu tutmaq çətinləşir.
Kirpilər nə yeyir?
Kirpilər əsasən həşəratlarla qidalanan heyvanlardır. Onların menyusunda böcəklər, tırtıllar, sürfələr, torpaq qurdları və digər kiçik canlılar ola bilər.
Bəzi növlər meyvə, bitki materialı və digər qidaları da qəbul edə bilər. Buna görə kirpiləri yalnız “həşərat yeyən heyvan” kimi təsvir etmək tam doğru deyil.
Kirpilər gecələr daha aktiv olur
Kirpilərin bir çox növü gecə aktivdir. Gün ərzində gizlənir, axşam və gecə saatlarında isə qida axtarmağa başlayırlar.
Onların yaxşı inkişaf etmiş qoxu və eşitmə qabiliyyəti qaranlıqda qida tapmalarına kömək edir.
Kirpi tikanlarını ata bilmir
Kirpilər haqqında ən çox yayılan yanlış inanclardan biri onların tikanlarını düşmənə atmasıdır. Əslində kirpi tikanlarını ox kimi atmaq qabiliyyətinə malik deyil.
Tikanlar sadəcə müdafiə məqsədilə bədənin üzərində qalır. Kirpini tutmağa çalışan yırtıcı tikanlarla təmasda ağrılı zədə ala bilər.
Kirpilərin tikanları daim eyni qalmır
Kirpilər böyüdükcə tikanlarını yeniləyə bilirlər. Balaca kirpilər doğulduqda yumşaq tikanlara sahib olur və zaman keçdikcə onların tikanları sərtləşir.
Bəzi tikanların tökülməsi və yenilərinin çıxması təbii prosesdir.
Kirpi ilan zəhərinə davamlıdır?
Kirpilərin bəzi ilan zəhərlərinə qarşı müəyyən müqaviməti olduğu məlumdur. Bu xüsusiyyət onların bəzi zəhərli canlılarla qarşılaşdıqda sağ qalmasına kömək edə bilər.
Lakin bu, kirpinin ilan zəhərindən tam qorunduğu və ilan sancmasının onun üçün təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir.
Qış yuxusuna yatırlar?
Bəzi kirpi növləri soyuq aylarda qış yuxusuna bənzər uzunmüddətli yuxu vəziyyətinə keçirlər. Bu zaman onların bədən temperaturu, ürək döyüntüsü və maddələr mübadiləsi əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Lakin bütün kirpi növlərinin qış davranışı eyni deyil. Bu xüsusiyyət yaşadıqları iqlimdən və növdən asılıdır.
Kirpilər təbiət üçün faydalıdır
Kirpilər müxtəlif həşəratlarla qidalandıqları üçün ekosistemdə müəyyən rol oynayırlar. Onlar təbiətdəki qida zəncirinin bir hissəsidir və bioloji müxtəlifliyin qorunmasına töhfə verirlər.
Buna görə həyətinizdə kirpi görsəniz, onu tutmaq və ya narahat etmək əvəzinə təhlükəsiz məsafədən müşahidə etmək daha doğrudur.
Kiçik və sakit görünməsinə baxmayaraq, kirpi təbiətin maraqlı canlılarından biridir. Onun tikanları yalnız müdafiə vasitəsi deyil, milyonlarla il ərzində formalaşmış unikal uyğunlaşmanın nəticəsidir.
Humay Cəfərova
