İnsan faktoru texnologiyanın inkişafına baxmayaraq hələ də böyük maliyyə itkilərinin əsas səbəblərindən biri olaraq qalır. Bəzən cəmi bir düymənin səhv basılması, bir rəqəmin yanlış yazılması və ya sadə diqqətsizlik milyonlarla, hətta milyardlarla dollar zərərə səbəb olur. Avantaj.media dünyanın ən bahalı insan səhvlərini araşdırıb.
Mütəxəssislərin fikrincə, iri şirkətlərdə və maliyyə bazarlarında baş verən hadisələrin əhəmiyyətli hissəsi insan səhvləri ilə əlaqəlidir. Tarixdə bununla bağlı çoxsaylı nümunələr mövcuddur.
Ən məşhur hadisələrdən biri 1999-cu ildə ABŞ-da baş verib. Bir əməkdaş məlumat bazasında səhvən üç rəqəmi yanlış daxil etdikdən sonra şirkət milyonlarla dollar zərərə məruz qalıb. Maliyyə sistemlərində kiçik görünən belə səhvlər böyük nəticələr doğura bilir.
Digər diqqətçəkən hadisə isə 2012-ci ildə ABŞ-ın maliyyə bazarında qeydə alınıb. Proqram təminatında edilən səhv nəticəsində bir şirkət cəmi 45 dəqiqə ərzində təxminən 440 milyon dollar itirib. Hadisə maliyyə tarixinin ən bahalı texniki və insan səhvlərindən biri hesab olunur.
Kosmik sənayedə də diqqətsizliyin ağır nəticələri olub. NASA-nın Mars missiyalarından birində ölçü vahidlərinin qarışdırılması səbəbindən yüz milyonlarla dollar dəyərində kosmik aparat itirilib. Araşdırmalar göstərib ki, problem müxtəlif komandaların fərqli ölçü sistemlərindən istifadə etməsindən qaynaqlanıb.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, böyük itkilərin qarşısını almaq üçün avtomatlaşdırılmış nəzarət sistemləri, çoxpilləli yoxlama mexanizmləri və əməkdaşların müntəzəm təlimi vacibdir. Buna baxmayaraq, insan faktoru tamamilə aradan qaldırıla bilmədiyi üçün diqqətsizlik riski hər zaman qalır.
Araşdırmalar göstərir ki, ən bahalı səhvlərin əksəriyyəti mürəkkəb texnologiyalardan deyil, sadə insan yanlışlıqlarından qaynaqlanır. Bir anlıq diqqətsizlik isə bəzən illərlə qurulan layihələrin və milyonlarla dollarlıq investisiyaların taleyini dəyişə bilir.
Mənsurə Şirinova
