Okeanın qaranlıq dünyasında canlılar necə yaşayır ?
“Avantaj.media”nın nəzərdən keçirdiyi NOAA məlumatlarına görə, okeanların dərinlikləri yüksək təzyiq, aşağı temperatur və demək olar ki, tam qaranlıq şəraitinə baxmayaraq, çoxsaylı canlı növlərinə ev sahibliyi edir.
Okeanın səthindən aşağı düşdükcə həyat şəraiti kəskin şəkildə dəyişir. Təxminən 200 metrdən sonra işıq əhəmiyyətli dərəcədə azalır, 1000 metrə yaxın dərinlikdə isə günəş işığı artıq demək olar ki, tamamilə yox olur. Bu səbəbdən dərin okean canlıları səthdə yaşayan orqanizmlərdən tamamilə fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. (NOAA Ocean Exploration)
Burada təzyiq də əsas problemlərdən biridir. NOAA-nın məlumatına görə, suyun dərinliyi hər 10 metr artdıqca təzyiq təxminən bir atmosfer artır. 1000 metr dərinlikdə təzyiq səthdəki atmosfer təzyiqindən dəfələrlə yüksək olur. (NOAA Ocean Exploration)
Belə şəraitdə bəzi canlılar xüsusi fizioloji uyğunlaşmalar sayəsində yaşaya bilir. Onların bədən quruluşu yüksək təzyiqə davam gətirməyə imkan verir. Bir çox dərinlik canlısı isə görmə qabiliyyətindən daha çox digər duyğu mexanizmlərindən istifadə edir.
Dərin okeanların ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri biolüminessensiyadır. Bəzi canlılar öz bədənlərində kimyəvi reaksiyalar nəticəsində işıq yarada bilirlər. Bu işıq ov axtarmaq, yırtıcılardan qorunmaq və digər canlılarla qarşılıqlı əlaqə yaratmaq üçün istifadə edilə bilər.
Günəş işığının olmadığı bu mühitlərdə qida məsələsi də fərqlidir. Hidrotermal bacaların ətrafında yaşayan bəzi mikroorqanizmlər fotosintezdən deyil, kimyəvi enerjidən istifadə edir. Bu proses ətrafında xüsusi ekosistemlərin formalaşmasına imkan verir. (NOAA Ocean Exploration)
NOAA bildirir ki, okeanın böyük hissəsi hələ də kifayət qədər araşdırılmayıb. Alimlərin hesablamalarına görə, okeanlarda yüz minlərlə, hətta milyonlarla növ ola bilər və onların böyük hissəsi hələ tam müəyyənləşdirilməyib. (NOAA Ocean Exploration)
Mütəxəssislərin fikrincə, yeni sualtı robotların və uzaqdan idarə olunan aparatların inkişafı okeanın qaranlıq dünyası haqqında biliklərimizi sürətlə artıra bilər. Qarşıdakı illərdə elmə məlum olmayan yeni canlıların aşkar edilməsi də istisna edilmir.
Mələk Nəsirli
