Ekvator xətti nədir ? Yer kürəsini iki yerə ayıran görünməz sərhəd
Yer kürəsinə baxanda onun üzərində çoxlu xətlər görürük. Bu xətlərin bir hissəsi xəritələrdə göstərilən xəyali coğrafi xətlərdir. Onların ən məşhurlarından biri isə ekvator xəttidir.
Avantaj.Medianın araşdırmasına görə, ekvator Yer kürəsinin coğrafi qütblərindən eyni məsafədə yerləşən və planeti Şimal və Cənub yarımkürələrinə ayıran xəyali dairədir. Onun coğrafi enliyi 0° hesab olunur.
Ekvatorun uzunluğu nə qədərdir ?
Ekvator Yer kürəsinin ən böyük paralelidir və uzunluğu təxminən 40 075 kilometrdir. Digər paralellər qütblərə yaxınlaşdıqca kiçilir.
Ekvator hansı ölkələrdən keçir?
Ekvator bir sıra ölkələrin ərazisindən və ərazi sularından keçir. Bunlara Ekvador, Kolumbiya, Braziliya, Qabon, Konqo Respublikası, Konqo Demokratik Respublikası, Uqanda, Keniya, Somali və İndoneziya, həmçinin San-Tome və Prinsipi daxildir.
Ekvator niyə isti olur?
Ekvatora yaxın ərazilər il ərzində Günəşdən daha çox enerji alır. Günəş şüaları burada Yer səthinə qütblərə nisbətən daha dik bucaq altında düşdüyündən ekvatorial bölgələrdə ümumilikdə isti və rütubətli iqlim üstünlük təşkil edir.
Ekvatorun üzərində xətt görmək mümkündür?
Əslində ekvatorun özü fiziki bir xətt deyil. Yəni Yer səthində təbii olaraq çəkilmiş xüsusi sərhəd yoxdur. Ölkələrdə turistlər üçün ekvatorun keçdiyi yerlərdə xüsusi nişanlar və abidələr qoyulur. İnsanlar həmin nöqtələrdə simvolik olaraq “bir ayağım Şimal yarımkürəsində, digər ayağım Cənub yarımkürəsindədir” deyə şəkil çəkdirirlər.
Maraqlı fakt
Ekvatorun yaxınlığında Yer öz oxu ətrafında fırlandığı üçün səthdəki xətti fırlanma sürəti ən yüksəkdir. Buna baxmayaraq, insanlar Yerin fırlanmasını hiss etmirlər, çünki biz də Yer və onun atmosferi ilə birlikdə hərəkət edirik.
Ekvator sadəcə xəritədə çəkilmiş bir xətt deyil. O, coğrafi koordinat sisteminin əsas başlanğıc nöqtələrindən biridir və Yer kürəsinin iqliminin, təbii zonalarının və coğrafi mövqelərinin öyrənilməsində böyük əhəmiyyət daşıyır.
Humay Cəfərova
