Həyəcanlananda ürəyimiz niyə sürətlə döyünür ? Bədənin “təhlükə siqnalı” necə işləyir ?
İmtahan, müsahibə, səhnəyə çıxmaq və ya vacib bir hadisə zamanı ürəyimizin qəfil sürətlə döyündüyünü hiss edə bilərik. Bəzən hətta əllərimiz tərləyir, nəfəsimiz sürətlənir və bədənimiz titrəyir. Bəs bunun səbəbi nədir?
Avantaj.Media nın araşdırmasına görə, bu vəziyyət əsasən orqanizmin stressə və həyəcan yaradan vəziyyətə verdiyi normal fizioloji cavabdır.
Beyin təhlükə olduğunu düşünəndə nə baş verir?
Həyəcan zamanı beynin müəyyən hissələri vəziyyəti qiymətləndirir və simpatik sinir sistemini aktivləşdirir. Bundan sonra böyrəküstü vəzilərdən adrenalin kimi hormonlar ifraz olunur.
Adrenalin bədəni “mübarizə və ya qaçış” vəziyyətinə hazırlayır.
Ürək niyə daha sürətli döyünür?
Adrenalin ürəyin daha sürətli və güclü yığılmasına səbəb olur. Məqsəd qanı daha tez əzələlərə və digər vacib orqanlara çatdırmaqdır.
Məhz buna görə həyəcanlandığımız zaman:
* ürək döyüntülərini daha güclü hiss edə bilərik;
* nəfəsimiz sürətlənə bilər;
* əllərimiz tərləyə bilər;
* bədənimiz titrəyə bilər;
* ağız quruluğu yarana bilər.
Maraqlı məqam: təhlükə həqiqi olmasa da, bədən reaksiya verir
Məsələn, səhnəyə çıxmaq fiziki təhlükə deyil. Amma beynimiz bunu stressli vəziyyət kimi qiymətləndirə bilər və bədən yenə də adrenalin ifraz edə bilər.
Yəni ürəyin sürətli döyünməsi mütləq ürəkdə problem olduğu anlamına gəlmir.
Həyəcan keçəndə niyə ürəyimiz normallaşır ?
Vəziyyət sakitləşdikdən sonra simpatik sinir sisteminin aktivliyi azalır və parasempatik sinir sistemi bədəni sakit vəziyyətə qaytarmağa başlayır. Nəticədə ürək döyüntüsü də tədricən normallaşır.
Həyəcan zamanı nə etmək olar ?
Yavaş və dərin nəfəs almaq, diqqəti başqa nöqtəyə yönəltmək və vəziyyətə sakit yanaşmağa çalışmaq bəzi insanlarda fizioloji həyəcanı azaltmağa kömək edə bilər.
Nəticə: Həyəcan zamanı ürəyimizin çırpınması əslində orqanizmin bizi qorumaq üçün işə saldığı qədim “mübarizə və ya qaçış” mexanizminin bir hissəsidir. Bədənimiz təhlükə olmasa belə, “hazır ol!” siqnalı verir.
Humay Cəfərova
