Qaraçılar kimdir ? Avropaya yayılmış xalqın bilinməyən tarixi
“Qaraçı” sözü Azərbaycan dilində geniş işlənir, lakin bu xalq üçün daha dəqiq və beynəlxalq qəbul olunan ad Roma xalqıdır. Roma xalqının uzun və mürəkkəb tarixi, zəngin mədəniyyəti və müxtəlif dilləri var.
Avantaj.Media nın araşdırmasına görə, Roma xalqının uzaq əcdadlarının Hindistan yarımadasının şimal və şimal-qərb bölgələrindən gəldiyi dilçilik, tarix və genetika üzrə araşdırmalarla dəstəklənir. Onların Avropaya köçləri əsrlər ərzində mərhələli şəkildə baş verib.
Roma xalqının dili hansıdır ?
Roma dilinə Romani deyilir. Bu dil Hind-Avropa dil ailəsinə daxildir və müxtəlif bölgələrdə yaşayan Roma icmalarında fərqli dialektlər formalaşıb.
Maraqlıdır ki, Romani dilində Hindistan dilləri ilə tarixi əlaqəni göstərən çoxsaylı sözlər mövcuddur.
Niyə müxtəlif ölkələrdə yaşayırlar?
Roma icmaları bu gün Avropanın bir çox ölkəsində, həmçinin dünyanın digər bölgələrində yaşayır. Onların hamısı eyni həyat tərzinə sahib deyil. Bəziləri şəhərlərdə məskunlaşıb, bəziləri isə daha ənənəvi icma həyatını qoruyub saxlayır.
Mədəniyyətləri
Roma mədəniyyətində musiqi, rəqs, ailə və icma bağları mühüm yer tutur. Xüsusilə Avropanın müxtəlif bölgələrində Roma musiqiçilərinin yerli musiqi ənənələrinə böyük təsiri olub.
Lakin bütün Roma insanlarını eyni adət və həyat tərzi ilə xarakterizə etmək düzgün deyil. Müxtəlif ölkələrdə yaşayan icmalar arasında ciddi mədəni fərqlər mövcuddur.
Tarixləri yalnız köçlərdən ibarət deyil
Roma xalqı tarix boyu ayrı-seçkilik və təqiblərlə üzləşib. İkinci Dünya müharibəsi dövründə nasist Almaniyası və müttəfiqləri tərəfindən Roma xalqına qarşı kütləvi təqiblər və qətllər həyata keçirilib. Bu faciə Porajmos adı ilə də tanınır.
Bu səbəbdən Roma tarixindən danışarkən həm onların mədəni irsini, həm də üzləşdikləri ayrı-seçkiliyi nəzərə almaq vacibdir.
“Hamısı köçəridir” fikri doğrudurmu?
Xeyr. Bu, geniş yayılmış stereotiplərdən biridir. Müasir dövrdə Roma xalqının böyük hissəsi daimi yaşayış məntəqələrində yaşayır və müxtəlif peşələrdə çalışır.
Roma xalqı vahid həyat tərzinə malik olmayan, müxtəlif ölkələrdə yaşayan böyük və rəngarəng etnik qrupdur. Onların Hindistanla əlaqələndirilən qədim mənşəyi, Avropaya uzunmüddətli miqrasiyası və zəngin mədəniyyəti onları Avropa tarixinin mühüm hissələrindən birinə çevirib.
Humay Cəfərova
