İnsan sağlamlığının əsas dayaqlarından biri olan yuxu bədənin və beynin bərpasında mühüm rol oynayır. Lakin müasir həyat tərzi, uzun müddət ekran qarşısında qalmaq və nizamsız gündəlik rejim bir çox insanın keyfiyyətli yuxu almasına mane olur. Bəzən insan kifayət qədər saat yatmasına baxmayaraq səhər yorğun və halsız oyanır.
“Avantaj.media”nın araşdırmasına görə, yuxu problemlərinin əsas səbəblərindən biri yatmazdan əvvəl telefon və kompüterdən istifadədir. Elektron cihazların ekranından yayılan mavi işıq beyində yuxuya cavabdeh olan melatonin hormonunun ifrazını azalda bilər. Nəticədə insanın yuxuya getməsi çətinləşir və gecə ərzində yuxu daha tez-tez bölünə bilər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, qeyri-müntəzəm yuxu rejimi də orqanizmin bioloji saatına mənfi təsir edir. Hər gün fərqli saatlarda yatmaq və oyanmaq bədənin təbii ritmini poza bilər. Bu səbəbdən həftəsonu belə yuxu saatlarını çox dəyişməmək tövsiyə olunur.
Yuxunun keyfiyyətinə təsir edən digər amillərdən biri də qidalanmadır. Gec saatlarda ağır yeməklər qəbul etmək, çox miqdarda kofein və enerji içkiləri istifadə etmək yuxuya keçidi çətinləşdirə bilər. Xüsusilə günün ikinci yarısında qəbul edilən kofein bəzi insanlarda uzun müddət təsirini saxlaya bilər.
Stress və gündəlik narahatlıqlar da yuxunun əsas düşmənlərindən hesab olunur. Gün ərzində yaşanan gərginlik insan yatağa uzandıqdan sonra belə davam edə bilər. Beynin daim aktiv vəziyyətdə qalması rahatlama prosesini ləngidir və dərin yuxuya keçməyə mane olur.
Bundan başqa, gün ərzində kifayət qədər hərəkət etməmək də yuxu problemlərinə səbəb ola bilər. Fiziki aktivlik orqanizmin enerji balansını tənzimləyir və gecə daha rahat istirahət etməyə kömək edir. Lakin yatmazdan dərhal əvvəl ağır idmanla məşğul olmaq əks təsir göstərə bilər.
Alimlər keyfiyyətli yuxu üçün sadə qaydalara əməl etməyi məsləhət görürlər. Eyni saatlarda yatıb-durmaq, yatmazdan əvvəl sakit fəaliyyətlərlə məşğul olmaq, otağın işığını azaltmaq və elektron cihazlardan uzaq qalmaq yuxunun yaxşılaşmasına kömək edə bilər.
Mütəxəssislərin fikrincə, sağlam yuxu üçün əsas şərt yalnız uzun müddət yatmaq deyil, orqanizmə düzgün istirahət şəraiti yaratmaqdır. Gündəlik kiçik dəyişikliklər insanın həm fiziki, həm də psixoloji vəziyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Mələk Nəsirli
